کسانی که در خاطرهها زنده بمانند، هرگز از بین نمیروند
مریم خاتون مُلکآرا (۱۳۲۹ — ۶ فروردین ۱۳۹۱) اولین تراجنسی شناخته شده در ایران بعد از انقلاب است. او توانست فتوای مشروعیت تطبیق جنسیت در ایران را از سید روحالله خمینی بگیرد. قبل از او در سال ۱۳۳۲ اولین ترنس ایرانی به نام فرهاد عمل جراحی و تغییر شناسنامه را انجام داده بود.
در سال ۱۳۵۳ ملک آرا طی ملاقاتی با فرح پهلوی مشکلات خود را در میان گذاشت و فرح پهلوی به وی پیشنهاد داد تا تعدادی از تراجنسیها را جمع کرده تا به این افراد امتیازاتی تعلق بگیرد اما این پیشنهاد به سرانجام نرسید. پس از آن ملک آرا که خود را فردی مذهبی میدانست در پی حکم شرعی خود بود. وی پس از ملاقات با سید عبدالله بهبهانی و توضیح وضعیت خویش پیشنهاد ارسال نامه به سید روحالله خمینی در نجف را از طرف ایشان دریافت کرد.
مُلکآرا انجمن حمایت از بیماران مبتلا به اختلالات هویت جنسی ایران را در سال ۱۳۸۶ هجری شمسی با کمک چند تن از پزشکان برای حمایت از تراجنسیهای ایرانی ثبت کرد. مریم خاتون میگوید:«من به ایشان گفتم همیشه احساس میکنم یک زن هستم.»
در سال ۱۳۵۴ مُلکآرا (فریدون سابق) که در صدا و سیمای آن زمان مشغول بود پاسخ نامه خود را از سید روحالله خمینی (که توسط شاه در عراق در تبعید بود) دریافت نمود. برای امام نوشته بودم مادرم برای من تعریف کرده که در ۲ سالگی من با گچ خودم را مثل زنان آرایش میکردم و امام با تصور اینکه من یک دوجنسه هستم جواب دادند که باید طبق قوانین اسلامی یک زن شوم.
در سال ۱۳۵۷ مریم خاتون به پاریس سفر کرد تا با روحالله خمینی ملاقات حضوری داشته باشد ولی ناموفق بود و پس از آن نیز انقلاب ۱۳۵۷ ایران رخ داد و مسیر برای گرفتن این تأیید بسیار سخت شد. ملکآرا از شغل خود اخراج شد و به اجبار به او هورمونهای مردانه تزریق شد و تحت درمان روانپزشکان و درمانهای اشتباه قرار گرفت.
تاریخ تولد: 1328/10/11. تاریخ درگذشت: 1391/01/06. محل دفن: آبکنار، بندر انزلی.