عباس معروفی نویسنده، روزنامه‌نگار، ناشر و از چهره‌های اثرگذار ادبیات معاصر فارسی بود که نامش بیش از همه با رمان «سمفونی مردگان» پیوند خورده است. او در تهران به دنیا آمد و از همان سال‌های جوانی، ادبیات را نه فقط به‌عنوان حرفه، بلکه به‌عنوان عرصه‌ای برای اندیشیدن به خشونت، خانواده، حافظه و زخم‌های پنهان جامعه ایرانی دنبال کرد.

معروفی در رشته ادبیات دراماتیک در دانشکده هنرهای زیبا تحصیل کرد و هم‌زمان با تدریس و کار مطبوعاتی، به نوشتن داستان و رمان پرداخت. از همان آغاز، زبان روایی او با چندصدایی، ضرباهنگ تند، رفت‌وبرگشت‌های زمانی و توجه دقیق به روان شخصیت‌ها شناخته شد. این ویژگی‌ها باعث شد آثارش هم در میان خوانندگان جدی ادبیات و هم در میان مخاطبان عام جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.

انتشار «سمفونی مردگان» نقطه عطفی در کارنامه او بود و خیلی زود این رمان به یکی از ماندگارترین آثار داستانی فارسی در سده اخیر بدل شد. پس از آن نیز رمان‌ها و نوشته‌هایی چون «سال بلوا»، «پیکر فرهاد» و «فریدون سه پسر داشت» نشان دادند که معروفی در بازآفرینی فضای تاریخی، خانوادگی و روانی جامعه ایرانی صدایی متمایز دارد. آثار او بارها در ایران و بیرون از ایران تجدید چاپ و به زبان‌های دیگر ترجمه شدند.

نقش معروفی فقط به نویسندگی محدود نبود. او با راه‌اندازی و مدیریت مجله «گردون» یکی از مهم‌ترین بسترهای گفت‌وگوی فرهنگی دهه هفتاد را پدید آورد. پس از افزایش فشارها و محدودیت‌ها، در ۱۳۷۵ از ایران خارج شد و در برلین «خانه هنر و ادبیات هدایت» و نشر گردون را به یکی از مهم‌ترین پاتوق‌های فرهنگی فارسی‌زبانان در تبعید تبدیل کرد؛ جایی که هم محل نشر بود و هم محل گفت‌وگو، آموزش و دیدار اهل قلم.

معروفی تا پایان عمر نوشت، تدریس کرد و در زندگی ادبی فارسی‌زبانان خارج از ایران حضوری فعال داشت. او در شهریور ۱۴۰۱ در برلین درگذشت. میراث او فقط در رمان‌هایش خلاصه نمی‌شود؛ در نقشی که برای دوام ادبیات فارسی در شرایط سانسور، مهاجرت و پراکندگی ایفا کرد نیز همچنان حضوری زنده دارد.

منابع: خانه هنر و ادبیات هدایت برلین؛ رادیوفردا، خبر و یادنامه درگذشت عباس معروفی؛ Qantara، یادداشت درگذشت Abbas Maroufi.