شهرام ناظری (زادهٔ ۲۹ بهمن ۱۳۲۸) موسیقی ‌دان و خوانندهٔ اهل ایران است. او از خوانندگان شناخته‌شدهٔ موسیقی اصیل ایرانی و ملقب به “شوالیهٔ آواز ایران” است. مجمع انجمن آسیا وی را “هنرمند برتر آسیا”، روزنامهٔ نیویورک تایمز او را “بلبل فارسی” و روزنامهٔ کریستین ساینس مانیتور او را “لوچیانو پاواروتی ایران” نامیده‌است.

شهرام ناظری در ۲۹ بهمن ۱۳۲۸ در کوچهٔ یخچالی در محلهٔ برزه‌دماغ (کرمانشاه) در خانواده‌ای کُرد آشنا با موسیقی و شعر متولد شد. وی صدای دل‌ نشینش را از پدر و مادر خویش به یادگار دارد و از دوران خردسالی توسط مادرش با شعر و آواز آشنا شد؛ پدرش نیز صدای لطیفی داشت و ضمن آشنایی با گوشه‌ها و ردیف‌های آواز ایرانی، سه‌تار هم می‌نواخت. وی از سبک قدما و خوانندگان آن دیار به خصوص «شیخ داوودی» خوانندهٔ بزرگ آن زمان بهره گرفته و نیز داشته‌هایش را در اختیار فرزندش گذاشت.

ناظری همواره در پی بهره بردن از مکاتب و استادان مختلف بوده‌است. وی در سال ۱۳۴۵ برای بهره‌گیری از محضر استادانی چون عبدالله دوامی، نورعلی خان برومند، عبدالعلی وزیری، محمود کریمی عازم تهران شد و ضمن بهره‌گیری از محضر این استادان، سه‌تار را نیز نزد استادان احمد عبادی، جلال ذوالفنون و محمودهاشمی فرا گرفت. شهرام ناظری به مدت یک سال نیز در تبریز با نوازندگان و موسیقی‌دانان آن دیار مانند غلامحسین بیگجه‌خانی و محمود فرنام قیطانچیان که خود از شاگردان اقبال آذر بودند در زمینه موسیقی ایرانی کار کرد.

جایزهٔ «کونکورز» موسیقی فولکلور در سال ۱۹۷۵ دریافت جایزه یکم در نخستین دوره آزمون باربد در رشته آواز دریافت جایزهٔ «بهترین موسیقی عرفانی جهان» در جشنوارهٔ فاس مراکش در سال ۱۹۹۷ (وی پس از دریافت این جایزه، از سوی مطبوعات آمریکا لقب پاواروتی ایران را نیز دریافت کرد.)

شهرام ناظری نخستین آلبوم‌هایش به صورتِ آلبوم‌های مشترک با محمدرضا شجریان با محتوای میهنی و مضامینی نظیر آزادی‌خواهی در اواخر دهه پنجاه توسط کانون چاووش منتشر شد و از آثار کانون چاووش، تصنیف‌های ایران ای سرای امید ساختهٔ محمدرضا لطفی بر روی شعری از ه.ا.سایه که توسط هم شجریان و هم ناظری خوانده شد، و آزادی با صدای ناظری و همراه شو عزیز با صدای شجریان، به شهرت بالا رسیدند. پس از پایان کار کانون چاووش، ناظری در دهه شصت به خواندن قطعات بسیار با شعر مولانا جلال‌الدین بلخی پرداخت و نخستین خواننده‌ای شد که به‌طور ویژه به شعر مولوی توجه کرده‌ است و از آن میان، آلبوم گل صدبرگ به شهرت و محبوبیتِ بالا رسید.

تاریخ تولد شهرام ناظری: 1330/11/28.

شهرام ناظری در سال‌های اخیر نیز همچنان از نام‌های محوری آواز عرفانی و موسیقی کلاسیک ایرانی و کردی مانده است. نقش او در عمومی‌کردن شعر مولوی در موسیقی و در گشودن افق تازه‌ای برای پیوند موسیقی ردیفی و حس حماسی-عرفانی، همچنان بخش مهمی از کارنامه فرهنگی معاصر ایران است.

منابع: وب‌سایت رسمی شهرام ناظری؛ Encyclopedia.com، مدخل Shahram Nazeri.