کسانی که در خاطرهها زنده بمانند، هرگز از بین نمیروند
ساموئل خاچیکیان (ارمنی: Սամուէլ Խաչիկեան؛ ۲۹ مهر ۱۳۰۲ – ۳۰ مهر ۱۳۸۰) کارگردان، تدوینگر، نویسنده، آهنگساز فیلم و تهیهکنندهٔ ایرانی ارمنیتبار بود. او یکی از تأثیرگذارترین کارگردانها در سینمای ایران بهشمار میرود، تا آنجا که به وی لقب «هیچکاکِ ایران» داده شده است. همچنین، از او بهعنوان «استاد دلهره و وحشتِ» سینمای ایران نام برده شده است.
ساموئل خاچیکیان در روز دوشنبه ۲۹ مهر ۱۳۰۲ برابر با ۲۲ اکتبر ۱۹۲۳ میلادی در شهر تبریز از پدر و مادری مهاجر ارمنی به دنیا آمد. پدر خاچیکیان در سال ۱۹۱۵ از نسلکشی ارمنیها گریخت و در تبریز ساکن شد. مادرش سینما و هنر را تحسین میکرد و اغلب فرزندانش را به تئاتر میبرد.
خاچیکیان در طول دوران فعالیت سینماییاش چهرههای بسیاری را به سینمای ایران شناساند که بعدها هر یک، هنرمندان برجستهای در این زمینه شدند؛ از بازیگرانی همچون آرمان هوسپیان، عبدالله بوتیمار، ویدا قهرمانی، فرانک میرقهاری، ویگن، رضا بیک ایمانوردی تا بهروز وثوقی، پوری بنایی، ناصر ملکمطیعی و محمدعلی فردین و نیز بازیگرانی چون جلال پیشوائیان، جمشید هاشمپور و رضا رویگری که در سینمای خاچیکیان به عنوان هنرپیشه مطرح گردیدند. نخستین فیلم خاچیکیان با نام بازگشت در سال ۱۳۳۱ ساخته شد و در ۹ آبان ۱۳۳۲ به نمایش همگانی درآمد. این فیلم با دعوت ساناسار خاچاطوریان، تهیهکننده سینما، ساخته شد و آغازگر فعالیت سینمایی خاچیکیان بهشمار میآمد.
ساموئل خاچیکیان در طول زندگی هنری خود افتخارات و جوایز چندی به دست آورد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد: بهترین کارگردان در «نخستین جشنواره فیلمهای ایران» با عنوان «گلریزان» به خاطر فیلم چهارراه حوادث (۱۳۳۳). مراسم در ۲۸ اسفندماه سال ۱۳۳۳ برگزار شد.
دوستان و همکارانِ خاچیکیان او را با نامِ «سام وِل» نیز میشناختند. او در آغازِ راهِ سینمای ایران با هنر و دانستههای خود به یاری این هنر و صنعت آمد و توانایی فنی خود را با به فرجام رساندن فیلم شبنشینی در جهنم (۱۳۳۶) نشان داد و سپس با طوفان در شهر ما (۱۳۳۷) سینمای ایران را با سبکِ ویژهٔ خود آشنا کرد.
تاریخ تولد: 1302/07/29. تاریخ درگذشت: 1380/07/30. در منابع عمومی، محل دفن بهصورت دقیق ثبت نشده است.