نامشان در قلبها جاودانه است
نرگس محمدی روزنامهنگار، کنشگر حقوق بشر و یکی از شناختهشدهترین چهرههای مبارزه مدنی در ایران معاصر است. نام او بیش از هر چیز با دفاع از حقوق زنان، مخالفت با اعدام، اعتراض به سلول انفرادی و پیگیری حقوق زندانیان سیاسی گره خورده است. دریافت جایزه صلح نوبل ۲۰۲۳، جایگاه او را در سطح جهانی بیش از پیش تثبیت کرد.
او در زنجان به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی را در کرج و قروه گذراند. در دانشگاه بینالمللی قزوین فیزیک کاربردی خواند و از همان سالهای دانشجویی وارد فعالیتهای صنفی، اجتماعی و فرهنگی شد. در ادامه، روزنامهنگاری را در مطبوعات مختلف پی گرفت و نوشتن درباره مسائل زنان، آزادیهای مدنی و حقوق بشر را به یکی از محورهای اصلی کار خود تبدیل کرد.
محمدی در کانون مدافعان حقوق بشر، که از مهمترین نهادهای مدنی مستقل ایران بود، نقشی محوری یافت و بهعنوان نایبرئیس و سخنگو شناخته شد. او در کارزارهای مدنی متعددی، از جمله تلاش برای لغو مجازات اعدام و افشای آثار ویرانگر سلول انفرادی، حضوری فعال داشت. نوشتهها و شهادتهای او درباره تجربه زندان و شکنجه سفید، این مباحث را از سطح تجربه فردی به موضوعی ملی و بینالمللی تبدیل کرد.
از اواخر دهه ۱۳۷۰ و بهویژه از دهه ۱۳۸۰ به بعد، زندگی حرفهای و شخصی او بارها با بازداشت، زندان، فشار قضایی و محرومیتهای گسترده روبهرو شد. با این همه، محمدی فعالیت خود را متوقف نکرد و حتی از درون زندان نیز به نوشتن، موضعگیری و پیگیری مطالبات مدنی ادامه داد. همین پایداری سبب شد نام او به نمادی از استقامت مدنی در برابر سرکوب بدل شود.
جایزه صلح نوبل در ۲۰۲۳ فقط تقدیر از یک فرد نبود، بلکه نشانهای از دیده شدن مبارزهای بود که سالها درون جامعه ایران جریان داشته است. در سالهای پس از آن نیز، با وجود تداوم حبس و فشارهای جسمی و روانی، صدای او در بحث آزادی، برابری و کرامت انسانی همچنان شنیده شده است. اهمیت نرگس محمدی در این است که مبارزه حقوق بشری را از سطح شعار به سطح شهادت، تجربه و پایداری روزمره رسانده است.
منابع: NobelPrize.org؛ دانشنامه بریتانیکا، مدخل Narges Mohammadi؛ کانون مدافعان حقوق بشر.
